wstecz Boska Liturgia św. Jana Złotoustego powrót do strony głównej

 

<<< wstecz [1] [2] [3] [4] dalej >>>

IV. Pocałunek pokoju

Kapłan błogosławi ludzi

K. Pokój + wszystkim.

* I z duchem twoim.

Mir + wsiem.

I duchowi twojemu.

Z podniesionymi rękoma.

D. Umiłujmy się wzajemnie, abyśmy jednomyślnie wyznali:

* Ojca i Syna i Świętego Ducha, Trójcę współistotną i niepodzielną. 

Wozlubim druh druha, da jedinomyslijem ispowiemy.

Otca i Syna i Swiataho Ducha, Troicu jedinosuszcznuju i nierazdielnuju.

Kapłan czyni trzy pokłony i całuje Diskos, Kielich i Ołtarz.

K. Umiłuję Cię, Panie, mocy moja, Pan twierdzą moją, ucieczką moją i wybawcą moim.

Wozlublu Tia, Hospodi, krepostie moja, Hospod’ utwierżdienije moje i pribieżyszczie moje i izbawitiel’ moj.

Koncelebransi (jeśli są) wymieniają pocałunek pokoju

K. Chrystus jest pośród nas.

W. I jest i będzie.

Christos posriedie nas.

I jest’ i budiet.

V. Wyznanie wiary

Otwiera się Wrota.

D. Drzwi! Drzwi! W mądrości bądźmy uważni!

* Wierzę w jednego Boga, Ojca wszechmogącego, Stworzyciela nieba i ziemi, wszystkich rzeczy widzialnych i niewidzialnych.

I w jednego Pana Jezusa Chrystusa, Syna Bożego Jednorodzonego, Który z Ojca jest zrodzony przed wszystkimi wiekami. Światłość ze światłości, Bóg prawdziwy z Boga prawdziwego. Zrodzony, a nie stworzony, współistotny Ojcu, przez Którego wszystko się stało. On to dla nas ludzi i dla naszego zbawienia zstąpił z nieba. I za sprawą Ducha Świętego przyjął ciało z Maryi Dziewicy i stał się człowiekiem. Ukrzyżowany również za nas pod Poncjuszem Piłatem; został umęczony i pogrzebany. I zmartwychwstał trzeciego dnia jak oznajmia Pismo. I wstąpił do nieba, siedzi po prawicy Ojca. I powtórnie przyjdzie w chwale sądzić żywych i umarłych: a Królestwu Jego nie będzie końca.

Dwieri, dwieri, premudrostiju won-miem.

Wieruju wo jedinaho Boha Otca, Wsiedierżytiela, Tworca niebu i ziemli, widimym że wsiem i niewidimym.

I wo Jedinaho Hospoda Iisusa Christa, Syna Bożyja‚ Jedinorodnaho‚ Iże ot Otca rożdiennaho preżdie wsiech wiek; Swieta ot Swieta‚ Boha istinna ot Boha istinna, rożdienna‚ niesotworenna‚ jedinosuszczna Otcu‚ Imże wsia bysza. Nas radi cziełowiek i naszeho radi spasienija sszedszaho s niebies i wopłotiwszahosia ot Ducha Swiata i Marii Diewy, i wocziełowieczszasia. Raspiataho że za ny pri Pontijstiem Piłatie, i stradawsza, i pohriebienna. I woskresszaho w tretij dień po Pisanijem. I wosszedszaho na niebiesa, i siediaszczia odiesnuju Otca. I paki hraduszcziaho so sławoju‚ suditi żywym i miertwym‚ Jehoże Carstwiju nie budiet konca.

Dodateki Synaopuszcza się w większości Kościołów bizantyjskich i nie jest tam obowiązujący.

I w Ducha Świętego Pana i Ożywiciela, Który od Ojca pochodzi, Który z Ojcem i Synem wspólnie odbiera uwielbienie i chwałę; Który mówił przez Proroków. Wierzę w jeden, święty, powszechny i apostolski Kościół.         Wyznaję jeden chrzest na odpuszczenie grzechów. I oczekuję wskrzeszenia umarłych, i życia wiecznego w przyszłym świecie, amen.

I w Ducha Swiataho, Hospoda, żywotworaszcziaho, Iże ot Otca ischodiaszcziaho, Iże so Otcem i Synom spokłaniajema i ssławima, hłahoławszaho proroki. Wo jedinu swiatuju, sobornuju i Apostolskuju Cerkow’. Ispowieduju jedino kreszczienije wo ostawlenije hrechow. Cziaju woskresienija miertwych i żyzni buduszcziaho wieka, amiń.

VI. Anafora

DIALOG WSTĘPNY

D. Stańmy godnie, stańmy z bojaźnią! Bądźmy uważni, aby zanieść w pokoju świętą Modlitwę Eucharystyczną.

Staniem dobre, staniem so strachom: wonmiem‚ swiatoje woznoszenije w mire prinositi.

Diakon powraca do Sanktuarium.

* Miłosierny dar pokoju, ofiarę chwały.

Miłost’ mira, żertwu chwalenija.

Kapłan odwraca się do ludzi i błogosławi.

K. Łaska Pana naszego Jezusa Chrystusa i miłość Boga i Ojca i zjednoczenie z Duchem Świętym niech będą z wami wszystkimi.

* I z duchem twoim.

K. (zwrócony na Wschód podnosi w górę ręce) W górę serca.

* Wznosimy je do Pana.

K. Dzięki składajmy Panu Bogu naszemu.

 

* Godne to i sprawiedliwe [kłaniać się Ojcu i Synowi i Świętemu Duchowi, Trójcy współistotnej i niepodzielnej].

Błahodat’ Hospoda naszeho Iisusa Christa, i luby Boha i Otca i pricziastije Swiataho Ducha budi so wsiemi wami.

I so duchom twoim.

 

Hore imieim sierdca.

Imamy ko Hospodu.

Błahodarim Hospoda.

Dostojno i prawiedno jest’ [pokłaniatisia Otcu i Synu i Swiatomu Duchu, Troice jedinosuszczniej i nierazdielniej].

 PREFACJA

Kapłan modli się po cichu.

K. Godne to i sprawiedliwe Ciebie opiewać, Ciebie błogosławić, Ciebie wychwalać, Tobie dzięki składać i oddawać Ci hołd na każdym miejscu Twego panowania.

Albowiem Ty jesteś Bogiem niewypowiedzianym, niezgłębionym dla umysłu, niewidzialnym, nieosiągalnym, zawsze istniejącym, będącym harmonijną tożsamą Sobie jednością[1]. Ty i Twój Jednorodzony Syn i Duch Twój Święty. Ty z niczego doprowadziłeś nas do istnienia. A kiedy upadliśmy, znowu nas podniosłeś i nie przestajesz działać, abyśmy osiągnęli niebo i Twoje przyszłe Królestwo. Za to wszystko dzięki składamy Tobie i Twojemu Jednorodzonemu Synowi i Duchowi Twojemu Świętemu; za wszystkie dobrodziejstwa, którymi nas obdarzyłeś: te, o których wiemy i te, o których nie wiemy, ukazane nam i przed nami ukryte.

Dzięki Ci składamy i za tę Liturgię, którą z rąk naszych łaskawie przyjmujesz, chociaż stoją przed Tobą tysiące archaniołów i ogromna liczba aniołów, Cherubinów i Serafinów, sześcioskrzydłych i wielookich, unoszących się i uskrzydlonych, którzy...

Dostojno i prawiedno Tia pieti, Tia błahosłowiti, Tia chwaliti, Tia błahodariti, Tiebie pokłaniatisja na wsiakom miestie władycziestwija Twojeho.

 

Ty bo jesi Boh nieizreczienien, niewiedom, niewidim, niepostiżym‚ prisno syj‚ takożdie syj, Ty, i Jedinorodnyj Twoj Syn, i Duch Twoj Swiatyj; Ty ot niebytija w bytije nas priwieł jesi, i otpadszyja wosstawił jesi paki, i nie otstupił jesi wsia tworia, dondieże nas na niebo wozwieł jesi, i Carstwo Twoje darował jesi buduszczieje. O sich wsiech błahodarim Tia i Jedinorodnaho Twojeho Syna, i Ducha Twojeho Swiataho, o wsiech ichże wiemy i ichże nie wiemy, jawlennych i niejawlennych błahodiejaniich bywszych na nas.

 

 

Błahodarim Tia i o służbie siej, juże ot ruk naszych prijati izwolił jesi, aszczie i predstojat Tiebie tysiaszczi archanhiełow i t’my anhiełow, Chieruwimy i Sierafimy, szestokriłatii, mnohooczitii, wozwyszajuszcziisia piernatii...

Kapłan lub Diakon Gwiazdą czyni znak krzyża nad Diskosem, całuje ją i odkłada na bok.

...zwycięską pieśń śpiewają, wołają, wykrzykują i mówią:

...pobiednuju piesń pojuszczie, wopijuszczie, wzywajuszczie i hłaholuszczie:

HYMN ANIELSKI

* Święty, Święty, Święty Pan Bóg Zastępów; pełne są niebiosa i ziemia chwały Twojej. Hosanna na wysokościach. Błogosławiony, który [wciąż] przychodzi[2] w imię Pańskie. Hosanna na wysokościach.

Swiat, swiat, swiat Hospod’ Sawaof; ispołn’ niebo i ziemlaawy Twojeja: osanna w wysznich, błahosłowien hradyj wo imia Hospodnie, osanna w wysznich.

WSPOMNIENIE OSTATNIEJ WIECZERZY

K. Z tymi błogosławionymi Mocami i my, Panie miłujący człowieka, wołamy i głosimy: Ty jesteś święty i najświętszy. Ty i Twój Jednorodzony Syn i Duch Twój Święty. Ty jesteś Święty i najświętszy i wspaniała jest chwała Twoja. Ty tak umiłowałeś ten świat, że Syna Swojego Jednorodzonego dałeś, aby każdy, kto w Niego wierzy, nie zginął, ale miał życie wieczne. On przyszedłszy na świat i wypełniwszy cały plan Twojej Opatrzności o naszym zbawieniu, w tę noc, w którą był wydany, a raczej Sam Siebie wydał za życie świata, wziął chleb w Swoje święte, przeczyste i nieskalane ręce i dzięki Tobie składając, pobłogosławił, uświęcił, połamał i podał Swoim świętym uczniom i apostołom, mówiąc:

S simi i my błażennymi siłami‚ Władyko cziełowiekolubczie‚ wopijem i hłaholem: swiat jesi i preswiat‚ Ty i Jedinorodnyj Twoj Syn, i Duch Twoj Swiatyj; swiat jesi i preswiat, i wielikolepna sława Twoja, Iże mir Twoj tako wozlubił jesi, jakoże Syna Twojeho Jedinorodnaho dati,  da wsiak wierujaj w Nieho nie pohibniet, no imat’ żywot wiecznyj. Iże priszed, i wsie jeże o nas smotrenije ispołniw, w noszcz, w niuże predajaszesia‚ pacze że Sam Siebie predajasze za mirskij żywot‚ prijem chleb wo swiatyja Swoja i preczistyja i nieporocznyja ruki, błahodariw‚ i błahosłowiw‚ oswiatiw‚ prełomiw‚ dadie swiatym Swoim uczienikom i apostołom, rek:

 SŁOWA USTANOWIENIA

 Kapłan wskazuje ręką na Diskos.

K. BIERZCIE I JEDZCIE, TO JEST CIAŁO MOJE, KTÓRE ZA WAS JEST ŁAMANE NA ODPUSZCZENIE GRZECHÓW.

* Amen.

PRIIMITIE, JADITIE, SIJE JEST TIEŁO MOJE, JEŻE ZA WY ŁOMIMOJE WO OSTAWLENIJE HRECHOW.

Amiń.

Kapłan wskazuje ręką na Kielich.

K. Podobnie i kielich po wieczerzy, mówiąc:

K. PIJCIE Z NIEGO WSZYSCY, TO JEST KREW MOJA NOWEGO PRZYMIERZA, KTÓRA ZA WAS I ZA WIELU JEST PRZELEWANA NA ODPUSZCZENIE GRZECHÓW.

* Amen.

Podobnie i Cziaszu po wieczieri, hłahola:

PIJTIE OT NIEJA WSI, SIJA JEST’ KROW’ MOJA NOWAHO ZAWIETA, JAŻE ZA WY I ZA MNOHIJA IZLIWAJEMAJA, WO OSTAWLENIJE HRIECHOW.

Аmiń.

ANAMNEZA

K. Wspominając więc to zbawcze polecenie oraz wszystko, co się dla nas dokonało: Krzyż, Grób, po trzech dniach Zmartwychwstanie, Wniebowstąpienie, zasiadanie po prawicy Ojca oraz powtórne i chwalebne przyjście,

Pominajuszczie ubo spasitielnuju siju zapowied’, i wsia jaże o nas bywszaja: krest, hrob, tridniewnoje woskresienije, na niebiesa woschożdienije, odiesnuju siedienije, wtoroje i sławnoje paki priszestwije,

Kapłan lub Diakon przekłada ręce w formie krzyża, podnosi Diskos i Kielich, czyniąc znak krzyża.

K. to, co Twoje, z Twoich darów, Tobie ofiarujemy ze wszystkim i za wszystko.

* Tobie śpiewamy, Ciebie błogosławimy, Tobie, Panie, dzięki składamy, Ciebie błagamy, Boże nasz.

Twoja ot Twoich Tiebie prinosiaszczie o wsiech i za wsia.

Tiebie pojem, Tiebie błahosłowim, Tiebie błahodarim, Hospodi, i molim Ti sia, Boże nasz.

EPIKLEZA

K. Składając Ci jeszcze to rozumne i bezkrwawe uwielbienie, prosimy, modlimy się i zbliżamy z błaganiem: ześlij Ducha Swoje  go Świętego na nas i na te złożone dary

 

[Panie, który o trzeciej godzinie zesłałeś na apostołów Najświętszego Twego Ducha, nie odbieraj nam Go, o Dobry, lecz odnów nas modlących się do Ciebie (pokłon).

D. Serce czyste stwórz we mnie, Boże, i ducha prawego odnów w mym sercu (pokłon).

K. Panie, który o trzeciej godzinie...

D. Nie odrzucaj mnie od Swego oblicza i Ducha Swojego Świętego nie odbieraj mi.

K. Panie, który o trzeciej godzinie...

Jeszczie prinosim Ti słowiesnuju siju i bieskrownuju służbu i prosim i molim i milisia diejem, nisposli Ducha Twojeho Swiataho na ny i na predleżaszczija Dary sija

 

[Hospodi, Iże Preswiataho Twojeho Ducha w tretij czias apostołom Twoim nisposławyj Toho, Błahij nie ot’imi ot nas no obnowi nas molaszczichtisia.

Sierdce czisto soziżdi wo mnie, Boże, i Duch praw obnowi wo utrobie mojej.

Hospodi, Iże Preswiataho…

Nie otwierży mienie ot lica Twojeho, i Ducha Twojeho Swiataho nie ot’imi ot mienie.

Hospodi, Iże Preswiataho...

Diakon pochyla głowę i pokazuje Orarionem na św. Chleb.

D. Pobłogosław, ojcze, święty Chleb].

K. I uczyń ten Chleb + czcigodnym Ciałem Twego Namaszczonego 

Błahosłowi, władyko, swiatyj chleb].

I sotwori ubo + Chleb siej, cziestnoje Tieło Christa Twojeho.

Diakon pokazuje na Kielich.

D. Amen. Pobłogosław, ojcze, święty Kielich.

K. A co w Kielichu tym + czcigodną Krwią Twego Namaszczonego.

D. Amen. Pobłogosław, ojcze, Chleb i Kielich.

K. Przemieniwszy mocą + Twojego Świętego Ducha.

D. Amen, amen, amen.

Amiń. Błahosłowi, władyko, swiatuju cziaszu.

А jeże w Cziaszy siej + cziestnuju Krow’ Christa Twojeho.

Amiń. Błahosłowi, władyko, swiatuju cziaszu.

Prełożyw + Duchom Twoim Swiatym.

Аmiń, amiń, amiń.

Wszyscy czynią pokłon do ziemi. Diakon pochyla głowę przed Kapłanem.

D. Wspomnij, ojcze święty, mnie grzesznego.

K. Niech Pan wspomni ciebie w Królestwie Swoim w każdym czasie, teraz i zawsze i na wieki wieków.

D. Amen].

K. Spraw, aby te Dary przyniosły przyjmującym je czujność duszy[3], odpuszczenie grzechów, zjednoczenie z Duchem Świętym, osiągnięcie Królestwa niebieskiego i większą ufność w Tobie, a nie sąd lub potępienie.

Pomiani mia, swiatyj władyko, hresznaho.

Da pomianiet tia HospodBoh wo Carstwii Swojem, wsiehda, nynie i prisno i wo wieki wiekow.

Amiń.

Jakoże byti pricziaszcziajuszczimsia wo trezwienije duszy, wo ostawlenije hrechoww priobszczienije Swiataho Twojeho Ducha, wo ispołnienije Carstwija niebiesnahow dierznowienije jeże k Tiebie, nie w sud, ili wo osużdienije.

MODLITWY WSTAWIENNICZE

K. Składamy Ci jeszcze to rozumne uwielbienie [jako dziękczynienie] za tych, którzy z wiarą odeszli: praojców, ojców, patriarchów, proroków, apostołów, kaznodziejów, ewangelistów, męczenników, wyznawców i ascetów oraz każdego sprawiedliwego dojrzałego w wierze.

Jeszczie prinosim Ti słowiesnuju siju służbu, o iże w wiere pocziwszych: praotcech, otcech, patriarsiech‚ prorocech, apostolech, propowiednicech‚  jewanhielistiech‚ muczienicech‚ ispowiednicech‚ wozdierżnicech i o wsiakom dusie prawiedniem w wiere skoncziawszemsia.

Kapłan okadza Dary.

K. A nade wszystko za przenajświętszą, przeczystą, przebłogosławioną Panią naszą, Bogurodzicę i zawsze Dziewicę Maryję.

Izradno o preswiatiej, preczistiej, prebłahosłowiennej, sławniej Władyczice naszej Bohorodice i Prisnodiewie Marii.

HYMN DO BOGURODZICY

Na święta Pańskie i Maryjne oraz przez ich oktawę zamiast tego śpiewa się Irmos własny.

* Prawdziwie godne to i sprawiedliwe wysławiać Ciebie, Bogurodzico, zawsze chwalebną i nieskalaną i Matkę naszego Boga.

Czcigodniejszą od Cherubinów i nieporównanie sławniejszą od Serafinów, któraś w dziewictwie Boga Słowo zrodziła, Ciebie, prawdziwie Bogurodzicę, uwielbiamy.

Dostojno jest’ jako woistinu błażyti Tia Bohorodicu prisnobłażennuju i preneporocznuju i Matier Boha naszeho.

Cziestniejszuju Chieruwim i sławniejszuju biez srawnienija Serafim, biez istlenija Boha Słowa rożdszuju, suszcziuju Bohorodicu Tia wieliczajem.

CIĄG DALSZY MODLITW WSTAWIENNICZYCH

K. Za św. Jana, proroka, poprzednika i Chrzciciela; świętych, chwalebnych i czcigodnych apostołów; świętego N., którego wspomnienie dziś obchodzimy i za wszystkich Twoich świętych; dzięki ich błaganiom otocz nas, (lub N.) Boże, Swą opieką.

Pamiętaj także, Panie, o wszystkich, którzy w nadziei zmartwychwstania odeszli od nas do życia wiecznego.

O swiatiem Ioannie proroce, predtieczi i Krestitieli, o swiatych sławnych i wsiechwalnych apostolech, o swiatiem imia rek, jehoże i pamiat’ sowierszajem, i o wsiech swiatych Twoich, ichże molitwami poseti nas (ili raba imia rek), Boże.

 I pomiani wsiech usopszych o nadieżdi woskresienija żyzni wiecznyja.

Kapłan wymienia imiona zmarłych.

K. I daj im odpoczynek tam, gdzie roztacza opiekę światłość Twojego Oblicza.

Pamiętaj jeszcze, Panie, prosimy Cię, o całym prawowiernym episkopacie wiernie głoszącym orędzie Twojej prawdy, o wszystkich kapłanach, diakonach w Chrystusie i całym pozostałym duchowieństwie.

Składamy Ci jeszcze to rozumne uwielbienie za całą ludzkość, za święty, powszechny i apostolski Kościół oraz za wszystkich, którzy żyją w czystości i niewinności. 

Za chronioną przez Boga Ojczyznę naszą, władze państwowe i całe jej wojsko. Pozwól im, Panie, rządzić w pokoju. Podsuwaj im do serc pokojowe i dobre myśli o Kościele Twoim świętym i o całym narodzie, abyśmy i my w pokoju, jakim oni się cieszą, wiedli życie spokojne i niezamącone w pełni pobożności i uczciwości.

(głośno) Przede wszystkim pamiętaj, Panie, o Jego Świątobliwości ojcu naszym i Arcykapłanie Powszechnym N., Papieżu Rzymskim, Świątobliwych Patriarchach prawowiernych, i wielce błogosławionym Metropolicie (lub Arcybiskupie, lub Biskupie) naszym N.. Daj, aby oni we wszystkich Twoich Kościołach żyli w pokoju, bezpieczeństwie, poważaniu, zdrowiu i przez długie lata wiernie głosili orędzie Twojej prawdy.

* I wszystkich i wszystko.

K. (po cichu) Pamiętaj, Panie, o tym klasztorze (o tej wsi lub o tym mieście), w której (-ym) mieszkamy. O wszystkich miastach i wioskach i wiernych tam mieszkających. 

Pamiętaj, Panie, o podróżujących po ziemi, morzu i w powietrzu, o chorych, cierpiących, uwięzionych i o ocaleniu ich. 

Pamiętaj, Panie, o ofiarodawcach i dobroczyńcach Twoich świętych Kościołów oraz o tych, którzy opiekują się ubogimi, i na nas wszystkich ześlij swe zmiłowania.

(głośno) I pozwól nam, abyśmy jednym głosem i jednym sercem wychwalali i wysławiali najwspanialsze i najwznioślejsze imię Twoje: Ojca i Syna i Świętego Ducha, teraz i zawsze i na wieki wieków.

* Amen.

I upokoj ich, idieże prisieszcziajet swiet lica Twojeho.

Jeszczie molim Tia, pomiani, Hospodi‚ wsiakoje episkopstwo prawosławnych, prawo prawiaszczich słowo Twojeja istiny‚ wsiakoje preswitierstwo, wo Christie diakonstwo, i wsiakij swiaszczienniczieskij czin.

 

Jeszczie prinosim Ti słowiesnuju siju służbu, o wsielenniej, o swiatiej soborniej i apostolskiej Cerkwi, o ichże w czistotie i cziestniem żytielstwie prebywajuszczich.

O bohochranimiej stranie naszej, predierżaszczich włastiech i o wsiem woinstwie jeja. Dażd’ im, Hospodi, mirnoje prawlenije, da i my w tiszynie ich tichoje i biezmołwnoje żytije pożywiem wo wsiakom błahocziestii i czistotie.

 

 

W pierwych pomiani, Hospodi, Hospodina i otca naszeho Swiatiejszaho Wsielenskaho Archijereja (imia rek) Papu Rimskaho: i Swiatiejszych Patriarchow prawosławnych, i Hospodina naszeho Mitropolita (ili Archijepiskopa ili Episkopa) imia rek, (jehoże jest’ obłast), ichże daruj swiatym Twoim Cerkwam, w mire, cełych, cziestnych, zdrawych, dołhodienstwujuszczich, prawoprawiaszczich słowo Twojeja istiny.

 

I wsiech i wsia.

Pomiani, Hospodi, hrad siej, w niemże żywiem (ili wies’ siju, w niejże żywiem, ili obitiel siju, w niejże żywiem)‚ i wsiakij hrad i stranu, i wieroju żywuszczich w nich. 

Pomiani, Hospodi, pławajuszczich, putieszestwujuszczich, neduhujuszczich, strażduszczich, pleniennych, i spasienije ich. 

Pomiani, Hospodi, płodonosiaszczich i dobrotworiaszczich wo swiatych Twoich Cerkwach, i pominajuszczich ubohija, i na wsia ny miłosti Twoja nisposli.

 

I dażd’ nam  jediniemi usty i jediniem sierdcem sławiti i wospiewati precziestnoje i wielikolepoje imia Twoje, Otca i Syna i Swiataho Ducha, nynie i prisno i wo wieki wiekow.

 

Аmiń.

ZAKOŃCZENIE ANAFORY

Kapłan kończy Anaforę, błogosławiąc ludzi.

K. A miłosierdzie wielkiego Boga i Zbawiciela naszego Jezusa Chrystusa niech będzie + z wami wszystkimi.

* I z duchem twoim.

I da budut miłosti wielikaho Boha i Spasa naszeho Iisusa Christa + so wsiemi wami.

I so duchom twoim.

 

[1] Por. Ps 121,3.

[2] J 14,18 n; Apok 1,4; 2,16; 3,11; 22,7.12.20. 

[3] Jl 1,5.

<<< wstecz [1] [2] [3] [4] dalej >>>

wstecz powrót do strony głównej